§ 1. Đối ngẫu
1. Các tôpô tương thích với một đối ngẫu
Trong tiết này, E và F chỉ hai không gian vectơ được đặt vào đối ngẫu bởi một dạng song tuyến tính B (II, p. 40). Ta nhắc lại (II, p. 41) rằng ta đã định nghĩa hai ánh xạ tuyến tính
được đặc trưng bởi quan hệ
(1)
với .
Định nghĩa 1
Một tôpô lồi địa phương trên E được gọi là tương thích với đối ngẫu giữa E và F nếu là một song ánh từ F lên đối ngẫu của không gian lồi địa phương thu được bằng cách gán tôpô cho E.
Nếu tồn tại một tôpô như thế , thì ánh xạ là đơn ánh, nghĩa là đối ngẫu giữa E và F là phân ly trên F (II, p. 41).
Mệnh đề 1
(i) Các tập con lồi đóng trong E là như nhau đối với mọi tôpô lồi địa phương trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và F. (ii) *Các tập con bị chặn của E là như nhau đối với mọi tôpô lồi địa phương trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và F.
Cho là một tôpô trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và F, do đó mịn hơn . Nếu một tập con lồi của E là đóng đối với , thì nó là giao của các nửa-không gian thực đóng (II, p. 38, hệ quả 1), do đó nó đóng đối với . Điều này chứng minh (i). Mệnh đề (ii) đã được chứng minh trong hệ quả 3 của III, p. 27.
Ký hiệu là không gian vectơ F được trang bị tôpô yếu . Khi đó ánh xạ tuyến tính ánh xạ E lên đối ngẫu của (II, p. 43, mệnh đề 3). Cho là một họ các tập con bị chặn của . Lạm dụng ngôn ngữ, ảnh ngược theo của tôpô- trên được gọi là . Nó được định nghĩa bởi họ các nửa chuẩn
trong đó A chạy qua . Đặc biệt, khi là họ các tập con hữu hạn của F, -tôpô chính xác là tôpô yếu .
Định nghĩa 2
Cho E và F là hai không gian đối ngẫu nhau. Tôpô Mackey trên E, ký hiệu là , được định nghĩa là -tôpô trên E, trong đó là họ tất cả các tập con của F mà ảnh của chúng trong (theo ) là lồi, cân bằng và compact đối với .
Khi đối ngẫu giữa E và F là phân ly trên F, là đơn ánh và tôpô trên F là ảnh ngược theo của tôpô trên . Trong trường hợp này, gồm tất cả các tập con của F là lồi, cân bằng và compact đối với .
Trong trường hợp tổng quát, nếu , và nếu ta ký hiệu bởi hạn chế của dạng song tuyến tính chính tắc lên , thì E và được đặt vào đối ngẫu bởi , và đối ngẫu này là phân ly trên , vì theo định nghĩa ta có , định nghĩa 2 cho thấy rằng .
Nhận xét 1
— Cho A là một tập con compact lồi của một không gian lồi địa phương Hausdorff G, và cho là bao lồi cân bằng đóng của A. Khi trường K là , tập là bao lồi đóng của ; khi K là , tập được chứa trong bao lồi đóng của . Do đó (II, p. 14, mệnh đề 15), là compact.
Do đó, đặc biệt, ta suy ra rằng khi đối ngẫu giữa E và F là phân ly trên F, tôpô Mackey cũng là tôpô , trong đó là tập hợp tất cả các tập con lồi của F là compact đối với . Theo một cách tương tự, ta định nghĩa tôpô Mackey trên F.
Định lý 1 (Mackey). — Cho E và F là hai không gian đối ngẫu với nhau; giả sử rằng đối ngẫu là phân ly trên F. Để một tôpô lồi địa phương trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và F, điều kiện cần và đủ là mịn hơn tôpô và thô hơn tôpô Mackey .
Đồng nhất F với ảnh của nó trong dưới . Ký hiệu là tập hợp tất cả các tập con của F vừa lồi, cân bằng và compact đối với . Theo định nghĩa, là tôpô trên E, do đó mịn hơn .
Bổ đề 1
Không gian con F của E* gồm tất cả các dạng tuyến tính trên E liên tục đối với .
Mọi phần tử của F đều là một ánh xạ liên tục đối với , nên cũng đối với .
Ngược lại, cho liên tục đối với . Tồn tại một lân cận U của 0 trong E (đối với ), sao cho trên U; ta có thể giả sử rằng tồn tại một tập hợp sao cho . Nói cách khác, thuộc cực song đối của A đối với đối ngẫu giữa và E. Nhưng tôpô trên F được cảm sinh bởi ; do đó A lồi, cân bằng và compact đối với , và định lý các cực song đối (II, p. 44, đl. 1) suy ra đẳng thức . Vì vậy ta có , từ đó suy ra bổ đề.
Bổ đề 2
Cho là một tôpô lồi địa phương trên E sao cho mọi dạng tuyến tính trên E liên tục đối với đều thuộc F. Khi đó thô hơn .
Cho là tập hợp các lân cận lồi, cân bằng của 0 đối với . Cho là tập hợp các cực trong F của các phần tử của . Theo hq. 2 của III, p. 17, ta có , và theo hq. 1 của mđ. 7 của III, p. 19, đồng nhất với tôpô , trong đó là tập hợp các cực của các tập hợp của trong đối ngẫu của E. Nhưng , theo giả thiết, nên mọi tập hợp của đều được chứa trong một tập hợp của ; và bổ đề được chứng minh.
Cho là một tôpô trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và F. Khi đó thô hơn theo bổ đề 2, và hiển nhiên mịn hơn . Ngược lại, F là đối ngẫu của E đối với tôpô (bổ đề 1) và đối với tôpô (II, p. 43, mđ. 3), nên cũng là đối ngẫu đối với mọi tôpô trung gian giữa và .
Hệ quả
Cho p là một nửa chuẩn trên E. Các điều kiện sau là tương đương :
(i) p là liên tục đối với tôpô ; (ii) mọi dạng tuyến tính f trên E, sao cho , đều xuất phát từ một phần tử của F.
(i) (ii) : nếu p là liên tục đối với , mọi dạng tuyến tính f trên E sao cho đều liên tục đối với , do đó xuất phát từ một phần tử của F theo bổ đề 1.
(ii) (i) : gọi là tôpô trên E được xác định bởi nửa chuẩn p. Nếu điều kiện (ii) được thỏa mãn, các dạng tuyến tính trên E liên tục đối với đều thuộc F. Theo bổ đề 2, thô hơn , do đó p là liên tục đối với .
Nhận xét 2
Cho K là một tập con lồi của F, compact đối với tôpô yếu , và là một độ đo dương trên K. Đặt
với mọi . Ngay lập tức thấy rằng p là một nửa chuẩn. Hơn nữa, với mọi , quan hệ « với mọi » kéo theo . Điều này chứng minh rằng nửa chuẩn p trên E là liên tục đối với tôpô Mackey . \**
Ví dụ
Cho G là một không gian lồi địa phương và G' là đối ngẫu của nó. Trên G', tôpô yếu và tôpô hội tụ compact lồi (III, p. 14) là tương thích với đối ngẫu giữa G' và G. Nói chung, tôpô mạnh và tôpô hội tụ compact trên G' không tương thích với đối ngẫu giữa G' và G. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng khi G là Hausdorff và quasi-đầy đủ, tôpô hội tụ compact trên G' trùng với tôpô hội tụ compact lồi (III, p. 8), do đó tương thích với đối ngẫu giữa G' và G.
Định nghĩa 3
Cho E và F là hai không gian vectơ đối ngẫu với nhau, và là họ các tập con của F bị chặn đối với . Khi đó tôpô trên F được ký hiệu là .
Tương tự, ta định nghĩa tôpô trên F. Dễ thấy rằng tôpô đồng nhất với , và ta có thể rút gọn về trường hợp khi đối ngẫu giữa E và F là phân cách trong F.
Nhận xét. — 3) Gọi là không gian E được trang bị tôpô . Các thùng (III, p. 24) trong là các tập con của E vừa lồi, cân bằng, đóng và hút đối với . Chúng không là gì khác ngoài các cực của các tập con của F vừa lồi, cân bằng và bị chặn đối với . Do đó, họ tất cả các thùng trong là một hệ lân cận cơ bản của 0 cho tôpô trên E. Nói cách khác, một nửa chuẩn trên E là liên tục đối với khi và chỉ khi nó nửa liên tục dưới đối với (cf. III, p. 24, mệnh đề 1).
4) Cho là một tôpô trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và F. Theo mệnh đề 1, (ii) của IV, p. 1, tôpô trên F không là gì khác ngoài tôpô mạnh trên F, khi F được đồng nhất với đối ngẫu của E (được trang bị tôpô ).
5) Tôpô trên E mịn hơn . Nói chung nó không tương thích với đối ngẫu giữa E và F (cf. tuy nhiên § 2). Đặc biệt, một tập con của E bị chặn đối với không nhất thiết bị chặn đối với .
2. Tôpô Mackey và tôpô yếu hóa trên một không gian lồi địa phương
Cho E là một không gian lồi địa phương và E' là đối ngẫu của nó. Ta đặt E và E' vào đối ngẫu bằng dạng song tuyến tính chính tắc trên . Đối ngẫu này là phân cách trong E'. Ta sẽ xét ba tôpô trên E tương thích với đối ngẫu giữa E và E' :
a) tôpô đã cho trên E, mà ta sẽ gọi là tôpô ban đầu, mỗi khi có khả năng gây nhầm lẫn nào đó;
b) tôpô , gọi là tôpô yếu hóa trên E;
c) tôpô , gọi là tôpô Mackey trên E.
Tôpô ban đầu mịn hơn tôpô yếu hóa và thô hơn tôpô Mackey; hơn nữa, ba tôpô này có thể phân biệt nhau (IV, p. 49, exerc. 8).
Theo mệnh đề 1 của IV, p. 1, ba tôpô này có cùng các tập lồi đóng, cùng các thùng, cùng các tập bị chặn và cùng các bornology thích nghi. Đặc biệt :
Mệnh đề 2
Cho E là một không gian lồi địa phương, và cho A là một tập con lồi của E (chẳng hạn, một không gian con vectơ của E). Bao đóng của A là như nhau đối với tôpô ban đầu và đối với tôpô yếu hóa của E.
Nhận xét 1
Để một họ các phần tử của E là toàn phần (resp. độc lập về tôpô) đối với tôpô ban đầu, điều kiện cần và đủ là nó cũng như vậy đối với tôpô yếu hóa; điều này suy ra từ mệnh đề 2. Do đó ta có thể áp dụng các tiêu chuẩn của II, p. 43.
Nhận xét 2
Cho và là hai tôpô lồi địa phương trên E, tương thích với đối ngẫu giữa E và , với mịn hơn . Khi đó mọi lân cận của 0 đối với , vừa lồi vừa đóng đối với , đều đóng đối với theo mệnh đề 1 của IV, p. 1. Do đó (GT, II, § 3, No. 3, hệ quả) mọi tập con của E đầy đủ đối với thì cũng đầy đủ đối với .
Đặc biệt, mọi tập con của E đầy đủ đối với tôpô yếu đều đầy đủ đối với tôpô ban đầu, và mọi tập con của E đầy đủ đối với tôpô ban đầu đều như vậy đối với tôpô Mackey. Nếu E gần đầy đủ đối với tôpô yếu, thì nó cũng như vậy đối với mọi tôpô tương thích với đối ngẫu giữa E và . Nếu nó gần đầy đủ đối với tôpô ban đầu, thì nó cũng như vậy đối với tôpô Mackey.
Nhận xét 3
Giả sử E là Hausdorff (đối với tôpô ban đầu). Cho A là một tập con của E đóng và bị chặn đối với , do đó cũng đóng và bị chặn đối với mọi tôpô tương thích với đối ngẫu giữa E và . Vì A là tiền compắc đối với (III, p. 3, Nhận xét 5), việc giả thiết rằng A là compắc đối với tương đương với việc A là đầy đủ đối với .
Vì thế, theo nhận xét 2, ta thấy rằng :
Mệnh đề 3
Giả sử E là Hausdorff, và là đối ngẫu của nó. Mọi tập con của E tiền compắc đối với tôpô ban đầu và compắc đối với , đều compắc đối với tôpô ban đầu.
Nhận xét 4
Tôpô (IV, p. 4, định nghĩa 3) mịn hơn tôpô Mackey. Nếu phân biệt với , thì nó không tương thích với đối ngẫu giữa E và . Không gian E là thùng nếu và chỉ nếu tôpô ban đầu bằng với (III, p. 24).
Mệnh đề 4
Cho E là một không gian lồi địa phương. Tôpô Mackey trên E đồng nhất với tôpô ban đầu trong mỗi trường hợp sau :
a) E là thùng; b) E là bornological; c) E là mêtriz được.
Trước hết ta nhận thấy rằng tôpô Mackey trên E đồng nhất với tôpô ban đầu khi và chỉ khi mọi tập con lồi của compắc đối với , đều đẳng liên tục. Điều này chắc chắn đúng nếu E là thùng (III, p. 24, hệ quả).
Giả sử E là bornological; cho V là một lân cận lồi và cân bằng của 0 trong E đối với tôpô . Cho B là một tập con của E, bị chặn đối với tôpô ban đầu. Vì B bị chặn đối với tôpô Mackey, V hấp thụ B, và vì E là bornological, V là một lân cận của 0 đối với tôpô ban đầu.
Trong trường hợp c), không gian E là bornological (III, p. 12, mệnh đề 2).
3. Chuyển vị của một ánh xạ tuyến tính liên tục
Trong tiết này, và chỉ hai không gian lồi địa phương, với các đối ngẫu tương ứng và .
Cho là một ánh xạ tuyến tính từ vào . Để liên tục khi và được trang bị các tôpô yếu, điều kiện cần và đủ là thuộc với mọi ; điều này đúng nếu liên tục. Khi đó ánh xạ tuyến tính từ vào được gọi là chuyển vị của và được ký hiệu bởi .
Mệnh đề 5
Cho là một ánh xạ tuyến tính liên tục từ vào .
(i) Nếu và là Hausdorff thì là đơn ánh khi và chỉ khi ảnh của trù mật trong đối với tôpô yếu .
(ii) Để là đơn ánh, điều kiện cần và đủ là ảnh của trù mật trong .
Một không gian con vectơ của là trù mật đối với tôpô ban đầu khi và chỉ khi nó trù mật đối với tôpô yếu (IV, p. 4, mệnh đề 2). Khi đó Mệnh đề 5 suy ra từ II, p. 47, hệ quả 2.
Mệnh đề 6
Cho là một ánh xạ tuyến tính từ vào liên tục đối với các tôpô yếu. Với , ký hiệu là một họ các tập hợp bị chặn của . Điều kiện cần và đủ để là một ánh xạ liên tục từ vào là, với mọi tập hợp , tồn tại các tập hợp trong và một số thực sao cho được chứa trong bao lồi cân bằng đóng của \footnote{Nói cách khác, được chứa trong bornology thích nghi nhỏ nhất chứa (III, p. 3).}.
Đây là một hệ quả ngay lập tức của mệnh đề 2 ở III, p. 15.
Hệ quả
Cho là một ánh xạ tuyến tính liên tục từ vào . Khi đó là liên tục khi các đối ngẫu được trang bị các tôpô sau:* a) các tôpô yếu ; b) các tôpô mạnh ; c) các tôpô Mackey ; d) các tôpô hội tụ trên các tập tiền compắc. Hơn nữa, nếu là Hausdorff, thì là liên tục khi các đối ngẫu được trang bị: e) các tôpô hội tụ trên các tập compắc (resp. compắc lồi).
Điểm duy nhất cần chứng minh là trường hợp c), khi các tôpô của và không nhất thiết là Hausdorff. Khi đó với mọi dạng tuyến tính , là một dạng tuyến tính trên ; do đó tồn tại một ánh xạ tuyến tính liên tục đối với các tôpô và và sao cho , trong đó là ánh xạ chính tắc từ vào (). Do đó, nếu là một tập con của sao cho là lồi, cân bằng và compắc đối với thì là lồi, cân bằng và compắc đối với vì các tôpô và là Hausdorff.
Mệnh đề 7
— Cho là một ánh xạ tuyến tính. Ta giả thiết rằng liên tục đối với các tôpô yếu của và .
(i) Ánh xạ là liên tục nếu và được trang bị các tôpô Mackey của chúng.
(ii) Nếu là bornological hoặc barrelled, thì liên tục đối với các tôpô ban đầu của và .
(iii) Để liên tục đối với các tôpô ban đầu của và , điều kiện cần và đủ là ảnh dưới của mọi tập con đẳng liên tục của là đẳng liên tục trong .
Giả thiết kéo theo rằng liên tục đối với các tôpô yếu và (II, p. 46, hệ quả) do đó ảnh dưới của một tập con lồi, cân bằng và compact đối với là lồi, cân bằng và compact đối với , vì các tôpô và là Hausdorff. Bởi vậy, mệnh đề (i) suy ra từ GT, X, § 1, No. 4, mệnh đề 3, b). Mệnh đề (ii) là một hệ quả của (i): thật vậy, nếu là bornô hoặc thùng, thì tôpô ban đầu của nó là tôpô Mackey, và tôpô Mackey của mịn hơn tôpô ban đầu của . Sau hết, tôpô ban đầu của là tôpô hội tụ đều trên các tập con đẳng liên tục của (III, p. 19, hệ quả 1 của mệnh đề 7). Điều này chứng minh (iii).
Hệ quả
— Giả sử là một không gian chuẩn. Cho là một ánh xạ tuyến tính từ vào . Các tính chất sau là tương đương:
a) liên tục;
b) liên tục đối với các tôpô yếu;
c) ảnh của quả cầu đơn vị trong dưới bị chặn trong ;
d) với mọi dãy các điểm của hội tụ đến 0 đối với tôpô ban đầu, dãy bị chặn đối với tôpô yếu của .
Vì là bornô nên tính tương đương của a) và b) suy ra từ mệnh đề 7; tính tương đương của a) và c) là ngay lập tức. Tính tương đương của a) và d) suy ra từ mệnh đề 1 của IV, p. 1, và từ mệnh đề 1 của III, p. 11.
Mệnh đề 8
— (i) Cho là một không gian chuẩn, với đối ngẫu . Với mọi , ta có
(ii) Cho và là hai không gian chuẩn và là một ánh xạ tuyến tính liên tục từ vào . Ta có
Cho . Với mọi sao cho , ta có
Theo định lý Hahn-Banach (II, p. 23, hệ quả 2), tồn tại một phần tử trong sao cho và . Điều này chứng minh (i).
Bây giờ chứng minh (ii). Theo công thức (3) và định nghĩa của chuyển vị, ta có
Nhận xét 1
Công thức (3) là một trường hợp riêng của (4), tương ứng với ánh xạ tuyến tính từ K vào E.
Nhận xét 2
Đặt với . Chứng minh ở trên cho thấy B là một dạng song tuyến tính liên tục trên , có chuẩn (GT, X, § 3, No. 2) bằng .
Hệ quả
— *Cho là một không gian chuẩn thỏa mãn tiên đề đếm được thứ nhất. Tồn tại một tập con đếm được D của sao cho ta có
đối với mọi .
Cho B' là quả cầu đơn vị của đối ngẫu của E được trang bị tôpô yếu . Khi đó B' là một không gian compắc mêtriz được (III, p. 19, hệ quả 2); do đó tồn tại một tập con trù mật đếm được D' trong B'. Đặt . Cho ; ánh xạ từ B' vào K là liên tục, do đó
Công thức (5) bây giờ suy ra từ (3).
4. Đối ngẫu của một không gian thương và của một không gian con
Trong toàn bộ mục này, E kí hiệu một không gian lồi địa phương, M một không gian con vectơ của E, và trực giao của M trong đối ngẫu của E. Cho là ánh xạ chính tắc từ E lên ; khi đó là đơn ánh, có ảnh là , vì thế xác định một đẳng cấu không gian vectơ (không tôpô)
Tương tự, cho là đơn ánh chính tắc từ M vào E. Khi đó là toàn ánh (II, p. 24, mệnh đề 2); hạt nhân của nó bằng , và ta thu được một đẳng cấu không gian vectơ (không tôpô)
Mệnh đề 9
— (i) Để một tập con A của là đồng liên tục, điều kiện cần và đủ là là một tập con đồng liên tục của .
(ii) Cho là một tập hợp các tập con bị chặn của , và tập hợp các ảnh của các tập con trong . Khi đó là một đẳng cấu từ lên , trong đó được trang bị tôpô cảm sinh bởi tôpô của .
(iii) Giả sử là một không gian định chuẩn thì là một đẳng cự từ không gian định chuẩn lên không gian con định chuẩn của .
Cho là một tập con của và . Đặt
Cho và cho là một dạng tuyến tính liên tục trên . Với mọi , ta có trên khi và chỉ khi trên ; do đó (ii).
Cuối cùng ta chứng minh (iii). Cho thuộc . Một phần tử của có chuẩn khi và chỉ khi nó là ảnh qua của một phần tử có chuẩn trong . Do đó
Mệnh đề 10
— (i) Để một tập con của là đồng liên tục, điều kiện cần và đủ là nó là ảnh qua của một tập con đồng liên tục của .
(ii) Giả sử đóng trong . Cho là một phủ của gồm các tập con bị chặn và cho là tập hợp các tập con của có dạng với thuộc . Ánh xạ tuyến tính song ánh từ lên là liên tục. Nó là một đồng phôi nếu là một tập có hướng đối với quan hệ và gồm các tập đóng, lồi và compắc đối với .
(iii) Nếu giả sử thêm rằng là có chuẩn, thì là một đẳng cự từ lên .
Ảnh qua của một tập con đồng liên tục của là một tập con đồng liên tục của (IV, p. 7, mệnh đề 7). Ngược lại, cho là một tập con đồng liên tục của . Tôpô của được xác định bởi tập hợp các hạn chế lên của các nửa chuẩn liên tục trên . Do đó tồn tại một nửa chuẩn liên tục trên sao cho với mọi và mọi . Gọi là tập hợp mọi dạng tuyến tính trên sao cho và hạn chế của chúng lên thuộc . Tập hợp là đồng liên tục trong ; theo định lý Hahn-Banach (II, p. 23, hệ quả 1), ta có , do đó suy ra (i).
Bây giờ ta chứng minh (ii). Theo mệnh đề 6 của IV, p. 6, ánh xạ tuyến tính từ vào là liên tục, và xác định, bằng cách chuyển qua thương, một ánh xạ tuyến tính liên tục từ lên . Gọi là tôpô trên thu được bằng cách chuyển tôpô của qua ; tôpô này mịn hơn tôpô .
Bây giờ giả sử rằng là một tập có hướng đối với và gồm các tập đóng, lồi, cân bằng và compact đối với . Để chỉ ra rằng là một đồng phôi, tức là rằng thô hơn tôpô trên , chỉ cần chứng minh rằng tương thích với đối ngẫu giữa và và rằng mọi tập đồng liên tục trong (được xét như đối ngẫu của với ) đều được chứa trong một vị tự của một tập hợp thuộc . Vì mịn hơn tôpô và là một phủ của , dạng tuyến tính trên là liên tục đối với với mọi . Gọi là một dạng tuyến tính trên liên tục đối với ; khi đó là một dạng tuyến tính liên tục trên . Tôpô trên thô hơn tôpô Mackey ; thật vậy, ánh xạ là liên tục đối với các tôpô và , và vì tôpô sau là Hausdorff, ảnh qua của một tập hợp compact đối với là compact đối với . Theo bổ đề 1 của IV, p. 3, tồn tại sao cho với mọi . Đặc biệt, với mọi , và vì đóng trong , ta có (II, p. 45, hệ quả 2); và cuối cùng, với mọi . Điều này chứng minh rằng tương thích với đối ngẫu giữa và .
Bây giờ cho là một tập con của đẳng liên tục đối với tôpô trên . Theo định nghĩa của , và xét đến giả thiết rằng có hướng, điều đó có nghĩa là tồn tại một tập hợp chứa 0 sao cho cận trên của các số với và , là hữu hạn (III, p. 19, mệnh đề 7). Vì đóng trong , định lý đối cực kép (II, p. 44, định lý 1) cho thấy rằng ta có ; điều này hoàn tất chứng minh của (ii).
Bây giờ chúng ta sẽ chứng minh (iii). Cho . Chúng ta sẽ chứng minh công thức
Theo mệnh đề 8, (ii) của IV, p. 7, ta có , và do đó , và
Theo định lý Hahn-Banach (II, p. 23, hệ quả 3), tồn tại một dạng tuyến tính trên kéo dài và có cùng chuẩn; do đó ta thu được bất đẳng thức đối với (7), vì .
Nhận xét
— Ta biết (II, p. 48, mệnh đề 7, (ii)) rằng là một đẳng cấu không gian vectơ tôpô từ lên (đối ngẫu yếu). Đối với tôpô hội tụ compact lồi, mệnh đề 10 cho thấy rằng là một đẳng cấu từ lên khi là Hausdorff và đóng trong . Đối với các tôpô mạnh, là một ánh xạ liên tục từ lên ; nó là một đẳng cấu nếu là một không gian Banach \* hoặc nếu là phản xạ nửa và đóng trong (IV, p. 15) *, nhưng điều này không phải luôn luôn đúng nếu là một không gian Fréchet (IV, p. 58, bài tập 5, c)).
Mệnh đề 11
— (i) Tôpô yếu trên là tôpô thương của tôpô ấy trên ; tôpô yếu trên được cảm sinh bởi tôpô của .
(ii) Tôpô Mackey trên E/M là tôpô thương của tôpô ấy trên E; tôpô Mackey trên M mịn hơn tôpô cảm sinh bởi τ(E, E').
Mệnh đề (i) suy ra từ mệnh đề 7 của II, p. 48.
Đơn ánh chính tắc là liên tục đối với các tôpô yếu, nên cũng liên tục đối với các tôpô Mackey và (IV, p. 7, mệnh đề 7). Tương tự, phép chiếu chính tắc là liên tục đối với các tôpô Mackey. Ta thấy ngay lập tức rằng tôpô thương trên thu được từ là tương thích với đối ngẫu giữa và , nên thô hơn tôpô Mackey trên , theo định lý của Mackey (IV, p. 2, định lý 1). Điều này chứng minh (ii).
5. Đối ngẫu của một tổng trực tiếp và của một tích
Với mọi , cho là một cặp không gian vectơ, được đặt đối ngẫu với nhau bởi một dạng song tuyến tính . Đặt và , và đồng nhất mỗi với một không gian con của . Đặt và đối ngẫu với nhau nhờ dạng song tuyến tính
(họ có giá hữu hạn).
Nhắc lại rằng (II, p. 50, mệnh đề 8) tôpô yếu là tích của các tôpô yếu .
Bổ đề 3
— (i) *Với mọi , cho là một họ các tập con của , bị chặn đối với ; đặt . Khi đó tôpô trên là tích của các tôpô trên các .
(ii) Với mọi , cho là một bornology thích nghi trên không gian được trang bị tôpô yếu , không cái nào bằng . Gọi là họ các tập con của sao cho với mọi . Khi đó tôpô trên là tổng trực tiếp của các tôpô trên các .
Gọi là tích của các tôpô . Các tập hợp có dạng
trong đó là hữu hạn và với mọi , tạo thành một hệ cơ bản các lân cận của 0 đối với . Ta có , do đó đồng nhất với tôpô . Điều này chứng minh (i).
Ta gán tôpô cho và tôpô cho mỗi . Với mọi tập con của , ta có , do đó đơn ánh từ vào là liên tục. Gọi là một nửa chuẩn trên ; ta giả sử rằng hạn chế của lên là liên tục với mọi . Khi đó ta có thể tìm được các tập con không rỗng sao cho ta có
Đặt ; khi đó . Với trong , ta có
Mệnh đề 12
Tôpô là tổng trực tiếp của các tôpô . Tôpô là tích của các tôpô .
Chúng ta sẽ áp dụng bổ đề 3, lấy đối với họ tất cả các tập con của bị chặn đối với và đối với họ tất cả các tập con của bị chặn đối với .
Theo cor. 2 của III, p. 4, là họ tất cả các tập con của bị chặn đối với tôpô tích của các , tôpô này trùng với . Do đó mệnh đề của chúng ta về được suy ra.
Ta trang bị cho tôpô là tổng trực tiếp của các tôpô . Khi đó đối ngẫu của gồm các dạng tuyến tính , trong đó chạy qua (II, p. 30, mệnh đề 6). Theo mệnh đề 1 của IV, p. 1, các tôpô và có cùng các tập bị chặn. Trước hết giả sử rằng các tôpô là Hausdorff. Theo mệnh đề 5 của III, p. 5, các tập này được chứa trong một tập hợp có dạng với hữu hạn và bị chặn trong (đối với ) với mọi . Vì được chứa trong bao lồi của , trong đó , nên ta có thể áp dụng bổ đề 3 để chứng minh mệnh đề về trong trường hợp này.
Trong trường hợp tổng quát, gọi là giao của mọi lân cận của 0 đối với , và đặt ; khi đó là tổng trực tiếp tôpô của các (II, p. 31, mệnh đề 8); từ đó suy ra rằng mọi tập con của bị chặn đối với đều được chứa trong một tập hợp có dạng với hữu hạn và bị chặn trong với mọi (III, p. 2, Nhận xét 3); vì cực của tập hợp này trong cũng chính là cực của , nên kết quả được suy ra như trên.
Mệnh đề 13
Tôpô Mackey là tổng trực tiếp của các tôpô Mackey . Tôpô là tích của các tôpô .
Mệnh đề về được suy ra từ bổ đề 3 (ii) và tính chất sau đây: để một tập con đóng, lồi và cân bằng của là compắc đối với , điều kiện cần và đủ là phép chiếu của nó trên mỗi là compắc đối với .
Để chứng minh mệnh đề về , trước hết giả sử rằng các tôpô là Hausdorff; chỉ cần (bổ đề 3 (i)) chứng minh rằng mọi tập con của lồi, cân bằng và compắc đối với đều được chứa trong một tập hợp có dạng trong đó là hữu hạn và trong đó lồi, cân bằng và compắc đối với . Nhưng một tập con như vậy thì bị chặn đối với . Theo chứng minh của mệnh đề 12, tồn tại một tập con hữu hạn của sao cho , và chỉ cần lấy là phép chiếu của trên .
Trong trường hợp tổng quát, với cùng các ký hiệu như trong chứng minh của mệnh đề 12, ta có và (IV, p. 2) và vì là tổng trực tiếp tôpô của các , nên ta đã quy về trường hợp trước đó.
C.Q.F.D.
Trong phần còn lại của đoạn này, ta giả sử rằng là một họ các không gian lồi địa phương. Ký hiệu là tổng trực tiếp tôpô của các và là tích của chúng. Ta định nghĩa một ánh xạ tuyến tính , được gọi là chính tắc, bởi
(trong đó chỉ đối ngẫu của , và chỉ đối ngẫu của ).
Mệnh đề 14
(i) *Ánh xạ là một đẳng cấu từ đối ngẫu mạnh (tương ứng yếu) của lên tích của các đối ngẫu mạnh (tương ứng yếu) của các :
(ii) Để một tập con của là đều liên tục, điều kiện cần và đủ là hình chiếu của lên là đều liên tục với mọi .
(iii) Tôpô Mackey là tổng trực tiếp của các tôpô Mackey .
(iv) Tôpô là tổng trực tiếp của các tôpô .
Việc là song ánh suy ra ngay lập tức từ định nghĩa của tổng trực tiếp tôpô (II, p. 30, mệnh đề 6). Khi đó mệnh đề (i) suy ra từ mệnh đề 12 của IV, p. 12, đối với các tôpô mạnh, và từ mệnh đề 8 của II, p. 50, đối với các tôpô yếu. Tương tự, (iii) suy ra từ mệnh đề 13 (IV, p. 12) và (iv) từ mệnh đề 12 (IV, p. 12).
Để chứng minh (ii), cho là một tập con của . Đặt
gọi là hạn chế của lên , do đó
trong đó chỉ hình chiếu của lên . Để là đều liên tục, điều kiện cần và đủ là là hữu hạn (nghĩa là mỗi đều hữu hạn) và liên tục. Xét đặc trưng hóa của các nửa chuẩn liên tục trên một tổng trực tiếp tôpô (II, p. 27, mệnh đề 5), điều này tương đương với giả sử rằng mỗi là liên tục, hay thực ra, rằng mỗi tập là đều liên tục.
Gọi là ánh xạ tuyến tính, được gọi là chính tắc, từ vào đối ngẫu của , được định nghĩa bởi công thức
với trong và trong .
Mệnh đề 15
— (i) *Ánh xạ là một đẳng cấu từ tổng trực tiếp tôpô của các đối ngẫu mạnh của các lên đối ngẫu mạnh của .
(ii) Để một tập con của là đồng liên tục, điều kiện cần và đủ là nó được chứa trong một tổng hữu hạn , trong đó là hữu hạn và là đồng liên tục trong với mọi .
(iii) Tôpô Mackey là tích của các tôpô .
(iv) Tôpô là tích của các tôpô .
Ngay lập tức thấy rằng là đơn ánh. Một hệ cơ bản các lân cận của 0 trong gồm các tập hợp có dạng , trong đó là hữu hạn và là một lân cận của 0 trong với thuộc . Đối cực của trong bằng .
Điều này chứng minh tính toàn ánh của và cả mệnh đề (ii).
Các mệnh đề (i) và (iv) suy ra từ mệnh đề 12 (IV, p. 12) và (iii) suy ra từ mệnh đề 13 (IV, p. 12).
Hệ quả
— *Mọi tích của các không gian bị chặn đều là bị chặn.
Một không gian lồi địa phương là bị chặn khi và chỉ khi tôpô ban đầu đồng nhất với (IV, p. 4, Nhận xét 3). Do đó chỉ cần áp dụng mệnh đề 15 (iv).
Bài tập
Xem bài tập cho § 1.