1. Tính đồng nhất của sự hội tụ
Ký hiệu. Nếu và là hai tập hợp bất kỳ, ta nhắc lại rằng tập hợp tất cả các ánh xạ từ vào được ký hiệu bởi , và có thể được đồng nhất với tập hợp tích (Lý thuyết Tập hợp, Chương II, § 5, no. 2). Với mỗi tập con của và mỗi , ta sẽ ký hiệu bởi tập hợp các phần tử khi chạy qua . Nếu là một cơ sở lọc trên , ta ký hiệu bởi cơ sở lọc trên được tạo bởi các tập hợp khi chạy qua . Cuối cùng, ta nhắc lại rằng, với mỗi và mỗi tập con của , ký hiệu hạn chế của lên , là một ánh xạ từ vào ; nếu là một tập con của , sẽ ký hiệu tập hợp các hạn chế của các hàm .
1. Tính đồng nhất của sự hội tụ đều
Cho là một tập hợp và là một không gian đồng nhất. Với mỗi lân cận đồng nhất của , ký hiệu là tập hợp tất cả các cặp của các ánh xạ từ vào sao cho với mọi . Khi chạy qua tập hợp các lân cận đồng nhất của , các tập hợp tạo thành một hệ cơ sở của các lân cận đồng nhất của một tính đồng nhất trên . Vì chúng rõ ràng thỏa mãn Tiên đề (Chương II, § 1, no. 1); nếu là hai lân cận đồng nhất của sao cho , ta có , và do đó các tập hợp thỏa mãn
(Chương I, § 6, no. 3); ta có nên được thỏa mãn; cuối cùng, các quan hệ " với mọi " và " với mọi " suy ra quan hệ " với mọi "; nói cách khác, ta có , điều này chứng minh .
Định nghĩa 1
Cấu trúc đều trên tập hợp có một hệ cơ sở các lân cận là tập hợp các tập con , trong đó chạy qua tập hợp các lân cận của , được gọi là cấu trúc đều của hội tụ đều. Tôpô do nó cảm sinh được gọi là tôpô của hội tụ đều. Nếu một bộ lọc trên hội tụ đến một phần tử đối với tôpô này, thì được nói là hội tụ đều đến .
Chú ý rằng tôpô của hội tụ đều trên phụ thuộc vào cấu trúc đều của chứ không chỉ vào tôpô của (Bài tập 4).
Không gian đều thu được bằng cách trang bị cho cấu trúc đều của hội tụ đều được ký hiệu là .
2. Hội tụ
Định nghĩa 2
Cho là một tập hợp, là một không gian đều, là một tập hợp các tập con của . Cấu trúc đều của hội tụ đều trong các tập hợp của , hay đơn giản là cấu trúc đều của hội tụ , là cấu trúc đều thô nhất trên làm cho các ánh xạ hạn chế của vào các không gian đều là liên tục đều, trong đó chạy qua . Không gian đều thu được bằng cách trang bị cho cấu trúc đều của hội tụ được ký hiệu là .
Tôpô cảm sinh bởi cấu trúc đều của hội tụ được gọi là tôpô của hội tụ ; nó là tôpô thô nhất sao cho tất cả các ánh xạ của vào () là liên tục (Chương II, § 2, no. 3, Mệnh đề 4, Hệ quả).
Một bộ lọc trên hội tụ đến đối với tôpô của hội tụ khi và chỉ khi hội tụ đều đến đối với với mọi (Chương I, § 7, no. 6, Mệnh đề 10), và do đó được nói là hội tụ đều đến trên các tập hợp của .
Một cơ sở lọc trên là một cơ sở lọc Cauchy khi và chỉ khi, với mỗi , ảnh của qua ánh xạ là một cơ sở lọc Cauchy trên (Chương II, § 3, no. 1, Mệnh đề 4).
Cho là một ánh xạ từ một không gian tôpô (tương ứng, không gian đều) vào . Khi đó liên tục (tương ứng, liên tục đều) khi và chỉ khi, với mỗi , ánh xạ từ vào là liên tục (tương ứng, liên tục đều) (Chương I, § 2, no. 3, Mệnh đề 4; Chương II, § 2, no. 3, Mệnh đề 4).
Cuối cùng, cho là một tập con của ; khi đó là tiền compact khi và chỉ khi, với mỗi , tập hợp các hạn chế với là một tập con tiền compact của (Chương II, § 4, no. 2, Mệnh đề 3).
Nhận xét 1
Định nghĩa tổng quát của các lân cận của một đều đặn ban đầu (Chương II, § 2, no. 3, Mệnh đề 4) cho thấy rằng một hệ cơ sở của các lân cận của có thể thu được như sau: với mỗi và mỗi lân cận của một hệ cơ sở các lân cận của , gọi là tập hợp tất cả các cặp ánh xạ từ vào sao cho với mỗi ; khi chạy qua và chạy qua , các giao hữu hạn của các tập hợp tạo thành một hệ cơ sở các lân cận của .
Mô tả này cho thấy ngay lập tức rằng nếu là hai tập hợp các tập con của sao cho , thì đều đặn của sự hội tụ theo là mịn hơn đều đặn của sự hội tụ theo .
Nhận xét 2
Tuy nhiên, đều đặn của sự hội tụ theo không thay đổi khi thay thế bởi tập hợp gồm tất cả các tập con của được chứa trong các hợp hữu hạn của các tập hợp của . Trong việc nghiên cứu sự hội tụ theo , do đó ta luôn có thể giới hạn vào trường hợp tập hợp thỏa mãn hai điều kiện sau:
(F') Mọi tập con của một tập hợp thuộc đều thuộc .
(F') Mọi hợp hữu hạn của các tập hợp thuộc đều thuộc .
Nếu thỏa mãn (F'), ta thu được một hệ cơ bản các lân cận trong bằng cách lấy tất cả các tập hợp , trong đó chạy qua và chạy qua một hệ cơ bản các lân cận của .
Nhận xét 3
Tính đều của sự hội tụ là ảnh ngược, theo ánh xạ của vào , của tính đều của không gian tích này (Chương II, § 2, no. 6, Mệnh đề 8). Nếu là một phủ của , ánh xạ này là đơn ánh và do đó đẳng cấu với không gian con đều của là ảnh của ánh xạ này.
Mệnh đề 1
Nếu* là Hausdorff và là một phủ của , thì không gian là Hausdorff.
Cho là hai phần tử của sao cho với mọi lân cận của và mọi . Vì là Hausdorff nên suy ra rằng và trùng nhau trên mọi tập hợp , và vì phủ nên ta phải có .
Nhận xét 4
Cho là một tập con của . Do lạm dụng ngôn ngữ, tính đều (tương ứng tôpô) cảm sinh trên bởi tính đều (tương ứng tôpô) của sự hội tụ trên được gọi là tính đều (tương ứng tôpô) của sự hội tụ trên tập hợp .
Nhận xét 5
Cho là một tập hợp được lọc bởi một lọc , và cho là một ánh xạ của vào có giới hạn đối với ; khi đó ta nói rằng, đối với lọc , các ánh xạ của vào hội tụ đều tới [hoặc họ hội tụ đều tới ] trong mỗi tập hợp của . Nếu và là lọc Fréchet, ta bỏ qua việc nhắc đến trong mệnh đề này.
Cụ thể hơn, giả sử rằng có một luật hợp thành giao hoán và kết hợp (được viết theo phép cộng) xác định trên . Nếu là bất kỳ một dãy ánh xạ nào từ vào , gọi là ánh xạ được xác định bởi
ta nói rằng chuỗi có số hạng tổng quát là là hội tụ đều trong mọi tập của nếu dãy là hội tụ đều trong mọi tập của . Tương tự, ta định nghĩa một họ khả tổng đều của các ánh xạ từ vào bằng cách xét các ánh xạ với mọi tập con hữu hạn của và giới hạn của các ánh xạ này trong đối với tập có hướng gồm các tập con hữu hạn của (Chương III, § 5, no. 1).
Nhận xét 6
Suy ra ngay từ Định nghĩa 1 và 2 rằng, với mọi , ánh xạ của vào là liên tục đều. Do đó, nói riêng, nếu ký hiệu bao đóng của một tập con của , ta có với mọi (Chương I, § 2, no. 1, Định lý 1).
3. Các ví dụ về -hội tụ
I. Hội tụ đều trong một tập con của . Cho là một tập con của và lấy . Khi đó cấu trúc (resp. tôpô) của hội tụ được gọi là cấu trúc (resp. tôpô) của hội tụ đều trong ; nếu một bộ lọc trên hội tụ đến , thì nói rằng nó hội tụ đến đều trong . Khi ta thu lại cấu trúc hội tụ đều đã định nghĩa ở no. 1.
II. Hội tụ từng điểm trong một tập con của . Cho là một tập con của , và lấy là tập hợp tất cả các tập con của chỉ gồm một điểm thuộc (theo Nhận xét 2 của no. 2 thì cũng như thế nếu ta lấy là tập hợp tất cả các tập con hữu hạn của ). Khi đó cấu trúc (resp. tôpô) của hội tụ được gọi là cấu trúc (resp. tôpô) của hội tụ từng điểm trong ; nếu một bộ lọc trên hội tụ đến , thì nói rằng nó hội tụ đến từng điểm trong . Điều này xảy ra khi và chỉ khi, với mỗi , là một giới hạn của đối với bộ lọc .
Đặc biệt, khi , tính đều (resp. tôpô) của hội tụ điểm trong được gọi đơn giản là tính đều (resp. tôpô) của hội tụ điểm; không gian đều thu được bằng cách trang bị cho cấu trúc này được ký hiệu bởi . Chú ý rằng tôpô của hội tụ điểm chỉ là tôpô tích trên và do đó chỉ phụ thuộc vào tôpô của , chứ không phụ thuộc vào cấu trúc đều của nó.
III. Hội tụ compact. Giả sử rằng là một không gian tôpô, và lấy là tập hợp tất cả các tập con compact của . Tính đều (resp. tôpô) của -hội tụ khi đó được gọi là tính đều (resp. tôpô) của hội tụ compact, và không gian đều thu được bằng cách trang bị cho tính đều này được ký hiệu bởi . Cấu trúc của hội tụ compact thô hơn cấu trúc của hội tụ đều, và hai cấu trúc này trùng nhau nếu là compact; hơn nữa nó mịn hơn cấu trúc của hội tụ điểm, và hai cấu trúc này trùng nhau nếu là rời rạc.
Nếu là một không gian đều, ta có thể định nghĩa trên tính đều của hội tụ tiềncompact bằng cách lấy là tập hợp tất cả các tập con tiềncompact của . Một lần nữa, nếu là một không gian metric, ta có thể lấy là tập hợp tất cả các tập con bị chặn của ; tính đều của -hội tụ khi đó được gọi là tính đều của hội tụ bị chặn.
4. Các tính chất của các không gian
Mệnh đề 2
Cho là hai tập hợp, cho là một không gian đều và cho là một tập hợp các tập con của () và là tập hợp các tập con của có dạng , trong đó . Khi đó song ánh chính tắc
Cho là một lân cận đều của và cho ; khi đó suy ra ngay lập tức từ các định nghĩa rằng được đồng nhất với bởi song ánh chính tắc, và kết quả là ngay lập tức.
Mệnh đề 3
a) Cho là một tập hợp; cho là một tập hợp các tập con của ; cho là hai không gian đều; và cho là một ánh xạ liên tục đều. Khi đó ánh xạ từ vào là liên tục đều.
b) Cho là hai tập hợp; cho (tương ứng ) là một tập hợp các tập con của (tương ứng ); cho là một không gian đều; và cho là một ánh xạ sao cho, với mỗi , được chứa trong một hợp hữu hạn của các tập hợp thuộc . Khi đó ánh xạ từ vào là đều liên tục.
Mệnh đề 4
Cho là hai tập hợp, cho là một họ các tập hợp và cho là một họ các không gian đều. Với mỗi , cho là một tập hợp các tập con của , cho là một ánh xạ từ vào , và cho là tập hợp các tập con của là hợp của các tập hợp . Với mỗi , cho là một ánh xạ từ vào , và trang bị cho cấu trúc đều thô nhất sao cho các là đều liên tục. Khi đó cấu trúc đều của sự hội tụ trên là cấu trúc đều thô nhất làm cho các ánh xạ từ vào đều liên tục.
Các mệnh đề này là những hệ quả ngay lập tức của mô tả một hệ cơ bản các lân cận của cấu trúc đều của sự hội tụ được cho trong no. 2, Nhận xét 1; các chi tiết của các chứng minh được để cho người đọc. Mệnh đề 4 kéo theo, đặc biệt:
Hệ quả
Cho là một tập hợp, cho là một họ các không gian đều và cho là một tập hợp các tập con của . Nếu ta trang bị với cấu trúc đều tích, thì song ánh chính tắc của không gian đều lên không gian đều tích (Lý thuyết tập hợp, R, § 4, no. 13) là một đẳng cấu.
5. Các tập con đầy đủ của
Mệnh đề 5
Cho là một tập hợp, là một không gian đều và là một tập hợp các tập con của . Khi đó một lọc trên hội tụ đến khi và chỉ khi là một lọc Cauchy đối với cấu trúc đều của sự hội tụ và hội tụ điểm tới điểm đến trong .
Vì cấu trúc của sự hội tụ điểm trong thô hơn cấu trúc của sự hội tụ , chỉ cần chỉ ra rằng với mỗi và mỗi lân cận đóng của , là đóng trong đối với tôpô của sự hội tụ điểm (Chương II, § 3, no. 3, Mệnh đề 7). Bây giờ là giao của các ảnh ngược của qua các ánh xạ khi chạy qua ; các ánh xạ này liên tục đối với tôpô của sự hội tụ điểm (no. 2, Nhận xét 6), và kết quả suy ra.
Hệ quả 1
Một không gian con của là đầy đủ khi và chỉ khi, với mỗi lọ Cauchy trên , tồn tại sao cho hội tụ điểm đến trong .
Điều này suy ra ngay lập tức từ Mệnh đề 5.
Hệ quả 2
Cho là hai tập hợp các tập con của , có hợp bằng nhau và sao cho , và cho là một tập con của . Khi đó nếu là đầy đủ đối với sự hội tụ , thì nó là đầy đủ đối với sự hội tụ .
Vì mọi lọ Cauchy đối với sự hội tụ cũng là một lọ Cauchy đối với sự hội tụ , và ta có thể áp dụng Hệ quả 1.
Hệ quả 3
Cho là một tập con của sao cho, với mỗi*
Cho là một lọ Cauchy trên , và định nghĩa một ánh xạ như sau. Nếu , là một lọ Cauchy trên (no. 2, Nhận xét 6), do đó theo giả thiết nó có ít nhất một điểm giới hạn; lấy là một trong các giới hạn này. Nếu , lấy là một điểm bất kỳ của . Với định nghĩa này của , hiển nhiên rằng hội tụ điểm đến trong , và do đó là một giới hạn của trong theo Mệnh đề 5.
Đặc biệt, nếu là đầy đủ, giả thiết của Hệ quả 3 của Mệnh đề 5 được thỏa mãn với mọi ; do đó:
Định lý 1
Cho là một tập hợp, cho là một tập hợp các tập con của , và cho là một không gian đều đầy đủ. Khi đó không gian đều là đầy đủ.
6. M451 -hội tụ trong các không gian các ánh xạ liên tục
Cho là hai không gian tôpô, và ký hiệu tập hợp tất cả các ánh xạ liên tục từ vào . Nếu là một tập hợp các tập con của và nếu là một không gian đều, ta ký hiệu tập được trang bị cấu trúc đều của -hội tụ. Đặc biệt và ký hiệu tập được trang bị lần lượt cấu trúc đều của hội tụ từng điểm, hội tụ compact và hội tụ đều.
Mệnh đề 6
Cho là một không gian tôpô, là một không gian đều và là một tập hợp các tập con của . Với mỗi và mỗi bao lân cận đóng của , các vết trên của và là như nhau.
Vì nếu là các ánh xạ liên tục từ vào , thì ánh xạ từ vào là liên tục, và giả thiết rằng với mọi do đó suy ra rằng với mọi (Chương I, § 2, no. 1, Định lý 1).
Nếu ký hiệu tập hợp các bao đóng trong của các tập của , Mệnh đề 6 cho thấy rằng, trên , các cấu trúc -hội tụ và -hội tụ là giống hệt nhau.
G-hội tụ trong các không gian các ánh xạ liên tục
Hệ quả
Cho B là một tập con trù mật của X. Trên , cấu trúc hội tụ đều trùng với cấu trúc hội tụ đều trong B.
Mệnh đề 7
Cho X là một không gian tôpô, cho là một tập hợp các tập con của X và cho Y là một không gian đều. Nếu Y là Hausdorff và nếu hợp B của các tập hợp của là trù mật trong X, thì là Hausdorff.
Vì nếu thuộc mọi tập , với và V là một bao lân cận của Y, giả thiết rằng Y là Hausdorff cho ta biết rằng với mọi ; nếu và liên tục, thì bởi nguyên lý mở rộng của các đẳng thức (Chương I, § 8, no. 1, Mệnh đề 2, Hệ quả 1).
Đặc biệt, trên , tôpô hội tụ từng điểm trong một tập con trù mật của X là Hausdorff.
Mệnh đề 8
Cho X là một tập hợp, là một bộ lọc trên X, và Y là một không gian đều. Khi đó tập H các ánh xạ sao cho là một cơ sở Cauchy trên Y là đóng trong . \
Cho thuộc bao đóng của H trong . Với mỗi lân cận đối xứng V của Y, tồn tại một ánh xạ sao cho với mọi ; mặt khác, theo giả thiết có một tập sao cho bất cứ khi nào và thuộc M. Vì và , suy ra bất cứ khi nào và thuộc M, và do đó là một cơ sở Cauchy trên Y.
Hệ quả 1
Cho X là một không gian tôpô và Y là một không gian đều. Tập các ánh xạ của X vào Y liên tục tại một điểm là đóng trong . \
Nếu V là bộ lọc lân cận của trong X, thì là một điểm tụ của ; do đó liên tục tại khi và chỉ khi là một cơ sở Cauchy trên Y (Chương II, § 3, no. 2, Mệnh đề 5, Hệ quả 2).
Hệ quả 2
Cho X, L là hai tập hợp được lọc bởi các bộ lọc tương ứng, và Y là một không gian đều đầy đủ. Với mỗi , cho là một ánh xạ của X vào Y. Giả sử rằng (i) họ hội tụ đều trong X (theo bộ lọc ) tới một ánh xạ ; (ii) với mỗi , có một giới hạn theo bộ lọc . Trong những điều kiện này, v có một giới hạn theo , và mọi giới hạn của v theo là một giới hạn của họ theo . \
Vì v nằm trong bao đóng của tập hợp các trong , nên là một cơ sở Cauchy trên Y do Mệnh đề 8; điều đó cho thấy v có một giới hạn y theo vì Y đầy đủ. Cho
X' = X \cup \{ \omega \} là không gian tôpô liên kết với bộ lọc (Chương I, § 6, no. 5), và mở rộng (hay ) thành một ánh xạ (hay ) từ vào bằng cách đặt [hay ]. Khi đó các ánh xạ liên tục trên , và hội tụ đều trong đến đối với ; vì trù mật trong , Hệ quả của Mệnh đề 6 cho thấy rằng hội tụ đều trong đến , và đặc biệt là .
Định lý 2
Cho là một không gian tôpô, là một không gian đều. Khi đó tập gồm các ánh xạ liên tục từ vào là một tập con đóng của không gian được trang bị tôpô của sự hội tụ đều.
Đối với mỗi , tập các ánh xạ từ vào liên tục tại là đóng trong (Mệnh đề 8, Hệ quả 1); do đó giao của các tập này cũng đóng.
Kết quả này có thể diễn đạt dưới dạng rằng giới hạn đều của các hàm liên tục là liên tục.
Hệ quả 1
Nếu là một không gian đều đầy đủ, thì đầy đủ.
Vì, theo Định lý 2, là một không gian con đều đóng của không gian đều , mà theo Định lý 1 của no. 5 thì đầy đủ.
Hệ quả 2
Cho là một không gian tôpô, là một tập con các tập con của , và là một không gian đều. Kí hiệu là tập mọi ánh xạ từ vào sao cho hạn chế của chúng trên từng tập của đều liên tục. Khi đó là một không gian con đóng của không gian đều và đầy đủ nếu đầy đủ.
Giả sử nằm trong bao đóng của trong ; khi đó (no. 2), với mỗi , nằm trong bao đóng của trong , và do đó liên tục theo Định lý 2.
Hệ quả 3
Cho là một không gian tôpô, hoặc mêtric hóa được hoặc cục bộ compact, và cho là một không gian đều. Khi đó là đóng trong không gian đều ; nếu thêm nữa là đầy đủ, thì không gian đều là đầy đủ.
Theo Hệ quả 2, chỉ cần chứng minh rằng, nếu lấy là tập hợp các tập con compact của , thì ta có trong cả hai trường hợp đang xét. Điều này hiển nhiên nếu là cục bộ compact. Nếu là mêtric hóa được, và là một ánh xạ mà hạn chế của nó lên mọi tập con compact của là liên tục, thì với mỗi và mỗi dãy các điểm của hội tụ đến , ta có , do đó liên tục tại (Chương IX, § 2, no. 6, Mệnh đề 10).
Hãy lưu ý rằng lập luận trên áp dụng bất cứ khi nào mỗi điểm của có một hệ cơ sở đếm được các lân cận.
Nhận xét 1
Nói chung, tập không đóng trong đối với tôpô hội tụ điểm một: nói cách khác, một giới hạn điểm một của các hàm liên tục chưa chắc đã liên tục [Bài tập 5 a)].
Nhận xét 2
Một bộ lọc trên có thể hội tụ điểm một tới một hàm liên tục mà không hội tụ đều tới hàm này.
Chẳng hạn, trên khoảng , hãy lấy là hàm giá trị thực bằng 0 khi và , bằng 1 khi , và tuyến tính trên mỗi khoảng và . Dãy hội tụ điểm một đến 0, nhưng không hội tụ đều đến 0 trong (xem Bài tập 6).
Nhận xét 3
Nếu là một không gian đều, một chứng minh tương tự như của Mệnh đề 8 cho thấy tập các ánh xạ liên tục đều từ vào là đóng trong .
Nhận xét 4
Giả sử rằng không gian đều mang một luật hợp thành giao hoán và kết hợp, được viết theo phép cộng, sao cho ánh xạ là liên tục trên . Khi đó, nếu là một dãy các ánh xạ liên tục từ vào sao cho chuỗi có số hạng tổng quát là hội tụ đều trong , thì tổng của chuỗi là liên tục trên .
Chúng tôi để độc giả phát biểu kết quả tương ứng cho các họ cộng được đều (no. 1, Nhận xét 5) của các ánh xạ liên tục.
Mệnh đề 9
Cho là một không gian tôpô, là một không gian đều. Khi đó ánh xạ từ vào là liên tục.
Cho là một ánh xạ liên tục, cho là một điểm của và cho là một bao lân cận của . Tập hợp gồm các ánh xạ liên tục sao cho với mọi là một lân cận của trong . Mặt khác, vì liên tục, nên tồn tại một lân cận của trong sao cho với mọi . Do đó ta có mỗi khi , và kết quả được chứng minh.
Bài tập
Xem các bài tập cho § 1.